Họp trao đổi về thực trạng triển khai và đề xuất giải pháp thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm

Cuộc họp do ông Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước chủ trì với sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện UBND thành phố Hà Nội, Sở Tư pháp Hà Nội, Văn phòng đăng ký đất đai và Trung tâm phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội; Cục Hàng không Việt Nam và Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam thuộc Bộ Xây dựng, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam.

Phát biểu khai mạc cuộc họp, Cục trưởng Lê Vệ Quốc cho biết, cuộc họp được tổ chức nhằm nắm bắt thực tiễn triển khai đăng ký trực tuyến trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm của các Bộ, ngành, địa phương; nhận diện những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình triển khai và đề xuất, kiến nghị những vấn đề cần xử lý để có thể triển khai cung cấp được dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm.

..

Theo báo cáo của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, thực tiễn triển khai Nghị định số 99/2022/NĐ-CP cũng bộc lộ bất cập do chưa tạo đầy đủ cơ chế để triển khai cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực này. Về thành phần hồ sơ, quy định về giấy tờ, tài liệu thuộc thành phần hồ sơ đăng ký chỉ phù hợp với cách thức nộp hồ sơ bằng bản giấy mà chưa phù hợp với việc nộp hồ sơ đăng ký trực tuyến. Về hình thức trả kết quả, quy định về chứng nhận nội dung đăng ký trên Phiếu yêu cầu đăng ký bằng bản giấy dẫn đến chưa thực hiện trả kết quả đăng ký bằng bản điện tử theo quy định, quy trình của dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Để khắc phục bất cập này, đại diện Văn phòng đăng ký đất đai và Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội cho biết, thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Thành ủy, của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, thời gian vừa qua, Trung tâm Phục vụ hành chính công đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng đăng ký đất đai, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam xây dựng quy trình và thực hiện kiểm thử quy trình đăng ký trực tuyến toàn trình đối với thủ tục đăng ký thế chấp và xóa đăng ký thế chấp bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất tại Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai Đông Anh (khoảng gần 30 hồ sơ). Kết quả kiểm thử cho thấy, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với thủ tục đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất là hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật. Quá trình thực hiện cũng gặp một số khó khăn như: liên quan đến yêu cầu xuất trình Giấy chứng nhận bản giấy trong trường hợp xóa đăng ký mà việc đăng ký thế chấp trước đó đã được chứng nhận lên Giấy chứng nhận, quy định về chữ ký trên Phiếu yêu cầu đăng ký ban hành kèm theo Nghị định số 99/2022/NĐ-CP chưa phù hợp với quy trình đăng ký trực tuyến.

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Cục Chuyển đổi số của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện nay dữ liệu của hơn 30 triệu thửa đất đã được “làm sạch”, đối chiếu với dữ liệu dân cư, nhiệm vụ này đang tiếp tục thực hiện và sẽ hoàn thành trong năm 2026. Các dữ liệu này đã đáp ứng được yêu cầu kết nối, chia sẻ và khai thác theo quy định. Khi đăng ký biện pháp bảo đảm, thông tin cũng có thể cập nhật được ngay vào cơ sở dữ liệu đất đai. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành Quyết định số 44//QĐ-BNNMT ngày 02/02/2026 về việc công bố và hướng dẫn kết nối để khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thay thế thành phần hồ sơ trong giải quyết thủ tục hành chính. Như vậy, về công nghệ, đã đáp ứng được việc triển khai cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như Luật Giao dịch điện tử, Luật Công chứng và các nghị định liên quan cơ bản đã tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai.

 Theo đại diện Cục Hàng không Việt Nam và Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam thuộc Bộ Xây dựng, các cơ quan này đã thực hiện đăng ký trực tuyến biện pháp bảo đảm bằng tàu bay, tàu biển. Tuy nhiên, do đặc thù giao dịch về tàu bay mang tính chất quốc tế, áp dụng pháp luật nước ngoài trong nhiều trường hợp, nên pháp luật về đăng ký biện pháp bảo đảm cũng cần được nghiên cứu, bổ sung quy định về xác thực tư cách chủ thể của các bên tham gia hợp đồng bảo đảm là tổ chức, cá nhân nước ngoài nhằm đảm bảo tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Hiện nay, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP trong đó có những sửa đổi cơ bản về hồ sơ, quy trình, thủ tục để đảm bảo đáp ứng được yêu cầu cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực này, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 11/2026.

Kết luận cuộc họp, ông Lê Vệ Quốc khẳng định, việc thực hiện các thủ tục hành chính về đăng ký biện pháp bảo đảm, đặc biệt đối với đối tượng là bất động sản hoàn toàn có thể thực hiện được theo phương thức trực tuyến toàn trình và thực tế đã được kiểm thử thành công trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đối với những khó khăn, vướng mắc về kỹ thuật và pháp lý được phản ánh tại cuộc họp, cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất giải pháp cụ thể để khắc phục. Trong phạm vi thẩm quyền, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước tiếp tục tổng hợp, báo cáo các cấp có thẩm quyền. Những ý kiến trao đổi, đề xuất tại cuộc họp này sẽ là cơ sở để Cục tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Bộ Tư pháp để hoàn thiện cơ chế triển khai; đồng thời là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp hoàn thiện khung pháp lý phù hợp cho việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm.

Đinh Thị Thanh Hà