Tự hào chặng đường 25 năm hình thành và phát triển công tác đăng ký biện pháp bảo đảm

Góp phần thiết thực cho sự phát triển của nền kinh tế - Thúc đẩy vốn hóa tài sản, giải phóng nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh

- Thưa Thứ trưởng, ngày 10/7/2001, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 104/2001/QĐ-TTg về việc thành lập Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm (nay là Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước). Nhìn lại chặng đường 25 năm qua, Thứ trưởng đánh giá như thế nào về kết quả triển khai công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản thuộc thẩm quyền của Bộ Tư pháp?

Trong đời sống dân sự, việc công nhận, bảo vệ và thực thi quyền về tài sản của các thực thể pháp lý trong xã hội luôn song hành và gắn với sự vận hành, phát triển của hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm. Có thể nói, sứ mệnh quan trọng của thiết chế đăng ký biện pháp bảo đảm là minh bạch hóa và bảo đảm an toàn pháp lý cho thị trường tài chính; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch; thúc đẩy dòng vốn trong nền kinh tế, giải phóng nguồn lực đầu tư cho phát triển.

Xuất phát từ sứ mệnh nêu trên, cách đây 25 năm, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm (nay là Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước) với chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp thực hiện quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm, tổ chức việc đăng ký, cung cấp thông tin về giao dịch bảo đảm theo thẩm quyền. Trải qua 25 năm hình thành và phát triển, công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản đã đạt được nhiều thành tựu, ngày càng thể hiện tầm quan trọng đối với nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh yêu cầu phát triển hiện nay với mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Đảng và Nhà nước đặt ra, cụ thể:

Thứ nhất, với vai trò tham mưu của Cục, chính sách, thể chế về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, đăng ký biện pháp bảo đảm ngày càng được hoàn thiện, tiệm cận gần hơn với thông lệ quốc tế tiến bộ, hiện đại, bảo đảm đầy đủ hơn về cơ sở pháp lý, thuận lợi hơn về cơ chế thực hiện quyền, nghĩa vụ cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận, bảo toàn các nguồn vốn, trong khai thác giá trị kinh tế của tài sản; giảm thiểu rủi ro, chi phí, thúc đẩy và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Thứ hai, hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản của Cục được xây dựng hiện đại, minh bạch, liên thông, dễ tiếp cận. Từ năm 2002 đến nay, các Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản của Cục đã giải quyết hơn 10 triệu phiếu yêu cầu đăng ký, cung cấp thông tin về biện pháp bảo đảm. Đến nay, hệ thống đăng ký đã đạt mức độ dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tỷ lệ hồ sơ đăng ký trực tuyến đạt 94,7% với khoảng 15 nghìn lượt tra cứu thông tin và gần 05 nghìn hồ sơ đăng ký, cung cấp thông tin được giải quyết mỗi ngày. Con số nêu trên cho thấy, với vai trò minh bạch hóa thông tin về tình trạng pháp lý của tài sản, hệ thống đăng ký của Cục đã tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn, là “bà đỡ” cho các dự án đầu tư của nền kinh tế.

Thứ ba, để lan tỏa chính sách, thể chế, bên cạnh việc tham mưu, kiến tạo khung pháp luật và tổ chức thực hiện đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản, Cục đã phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan hướng dẫn áp dụng pháp luật, kiểm tra, theo dõi thi hành pháp luật, giúp công tác đăng ký biện pháp bảo đảm đi vào nề nếp, ngày càng hiệu quả hơn, qua đó chứng minh vai trò không thể thiếu của thiết chế đăng ký biện pháp bảo đảm trong nền kinh tế thị trường, đồng thời cho thấy, vai trò quản lý nhà nước của Cục đối với công tác này ngày càng thể hiện tầm quan trọng, hiệu quả quản lý ngày một nâng cao. Chính vì vậy, ngày 22/5/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã giao Chính phủ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất Luật Giao dịch bảo đảm để xem xét đưa vào Chương trình lập pháp năm 2028.

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; kết nối, chia sẻ dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm, hướng đến xây dựng cơ sở dữ liệu chung, thống nhất

- Từ kết quả đạt được sau 25 năm thành lập, để đáp ứng yêu cầu mới của phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế sâu rộng, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cần xác định nhiệm vụ trọng tâm gì trong thời gian tới, thưa Thứ trưởng?

Trải qua chặng đường 25 năm xây dựng và phát triển, tổ chức và hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản của Cục được đánh giá là một trong các mô hình thành công, tiên tiến ở khu vực, đã được nhiều quốc gia tham khảo mô hình và học tập kinh nghiệm (như: Cuba, Paskistan, Lào, Uzbekistan, Nigeria, Nam Phi, Angola, Vương quốc Bhutan và Cộng hoà Dân chủ Timo-Leste…); Cục cũng được mời tham gia chia sẻ kinh nghiệm cải cách lĩnh vực giao dịch bảo đảm tại một số nước như Lào, Campuchia. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn triển khai công tác này cho thấy, điều chỉnh của pháp luật còn chưa theo kịp với sự phát triển của khoa học, công nghệ; yêu cầu mới của sự phát triển kinh tế trong bối cảnh thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới, sáng tạo. Điều này đặt ra những yêu cầu mới, thách thức mới, đòi hỏi phải có sự nghiên cứu về định hướng phát triển cũng như xác định được nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai đối với lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm để thích ứng với yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Trước yêu cầu đó, nhằm góp phần triển khai các kết luận của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong thời gian tới, tôi cho rằng, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cần tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, ưu tiên hoàn thiện thể chế về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, đăng ký biện pháp bảo đảm trong bối cảnh sự phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ phát sinh những vấn đề thực tiễn - pháp lý mới cần có sự điều chỉnh phù hợp hơn như các dạng thức tài sản số xuất hiện ngày càng đa dạng, phong phú và được giao dịch ngày càng nhiều, trong đó, cần quan tâm nghiên cứu, đề xuất xây dựng Luật Giao dịch bảo đảm nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, chính sách mới của Đảng về phát triển kinh tế gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhất là chủ trương, chính sách về kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn gắn với phát triển bền vững.

Hai là, tiếp tục tăng cường tổ chức thi hành pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và đăng ký biện pháp bảo đảm, gắn kết thực chất, hiệu quả giữa xây dựng và thực thi pháp luật. Bởi lẽ, một hệ thống pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và đăng ký biện pháp bảo đảm hiện đại chỉ phát huy được giá trị nếu được xây dựng từ hơi thở của thực tiễn, được đưa vào thực tiễn và tổ chức thực thi nghiêm minh. Trên tinh thần đó, cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của pháp luật sau ban hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo đánh giá pháp luật theo chỉ đạo của Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ba là, nâng cao chất lượng, hiệu quả trong cung cấp dịch vụ công về đăng ký biện pháp bảo đảm với phương châm “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ”, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành hành chính, chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ làm công tác đăng ký.

Bốn là, tiếp tục tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong đăng ký biện pháp bảo đảm; xây dựng cơ sở dữ liệu chung, thống nhất về đăng ký biện pháp bảo đảm do Bộ Tư pháp quản lý và triển khai tích hợp, kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu này với các cơ quan, tổ chức liên quan. Đồng thời đổi mới phương thức quản lý nhà nước về đăng ký biện pháp bảo đảm dựa trên nền tảng số, nhất là trong hoạt động tập huấn, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, theo dõi thi hành pháp luật.

- Kỷ niệm ngày thành lập, Thứ trưởng có nhắn nhủ và gửi gắm gì đối với công chức, viên chức và người lao động đang làm việc tại Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước?

Kết quả xây dựng và phát triển ấn tượng của lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm trong 25 năm qua có dấu ấn của sự cống hiến, nỗ lực và tâm huyết của các thế hệ cán bộ lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước. Với bề dày truyền thống 25 năm, tôi tin tưởng sâu sắc rằng, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước sẽ kế thừa và phát huy những thành tựu đã đạt được, đoàn kết, nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao trong giai đoạn mới.

Chúc toàn thể lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong công việc và cuộc sống nhân kỷ niệm 25 năm ngày truyền thống của mình.

- Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!